ขันสกรูแล้วไขควงลื่น หมุนแล้วไม่เข้า
หรือยิ่งขันหัวสกรูยิ่งเสียหาย ปัญหาพวกนี้มักเกิดจาก
การเลือกไขควงไม่ตรงกับหัวสกรู
ไขควงเป็นเครื่องมือพื้นฐานของช่างทั่วไป
ที่ใช้ทั้งในงานช่างแอร์ งานไฟฟ้า และงานซ่อมทั่วไป
ถ้าเรารู้จักเลือกใช้อย่างถูกวิธี
ก็จะช่วยให้ทำงานสะดวกขึ้น
และลดความเสียหายที่เกิดกับสกรูได้
ไขควงคืออะไร และทำงานอย่างไร?
ไขควงเป็นเครื่องมือสำหรับขันหรือคลายสกรู
โดยมีส่วนประกอบสำคัญ ได้แก่
ด้ามจับ ก้าน และปลายไขควง
เมื่อเราออกแรงหมุนด้าม จะเกิด “แรงบิด”
ซึ่งถ่ายทอดผ่านก้านไปยังปลายไขควง
ที่สวมอยู่ในร่องหัวสกรู ทำให้สกรูหมุนตาม
“พูดให้เข้าใจง่ายๆ แรงบิดคือ
ผลของแรงที่ทำให้วัตถุหมุนรอบแกน
ส่วนการเลือกด้ามจับที่เหมาะกับมือ
ช่วยให้จับและควบคุมการหมุนได้สะดวกขึ้น”
รู้จักปลายไขควง เลือกให้ตรงกับหัวสกรู
เห็นเป็นหัวแฉกเหมือนกัน ไม่ได้หมายความว่าจะใช้ไขควงแทนกันได้ทุกแบบ
การใช้ผิดชนิดหรือผิดขนาดอาจทำให้ปลายลื่นหลุด และร่องหัวสกรูเสียหายได้
แล้วไขควงหุ้มฉนวนต่างจากไขควงทั่วไปอย่างไร?
ไขควงหุ้มฉนวนเป็นไขควงที่ออกแบบ
ฉนวนสำหรับงานไฟฟ้า จะมีทั้ง
ปากแบน, ปากแฉก และรูปทรงอื่นๆ
การใช้งานต้องเลือกให้เหมาะสม
ทั้งรูปทรงปลายหัวไขควง ขนาดก้าน
และคุณสมบัติของฉนวน
สำหรับงานไฟฟ้า ควรเลือกเครื่องมือที่ระบุมาตรฐาน
เช่น IEC 60900 หรือ มาตรฐาน VDE
และเลือกพิกัดแรงดันให้เหมาะกับงาน
ตามที่ผู้ผลิตกำหนด
ตัวอย่าง เวลาไปซื้อมีระบุจากผู้ผลิต เช่น
หุ้มฉนวนกันไฟฟ้า 1,000V หรือ
ไขควงฉนวน 1,000V VDE เป็นต้น
“ถ้าเป็นด้ามพลาสติกทั่วไปไม่ได้ยืนยันว่า
เป็นเครื่องมือฉนวนสำหรับงานไฟฟ้า
การเอาใช้กับงานไฟฟ้าอาจทำให้เกิดอันตรายได้”
ความปลอดภัย
ก่อนใช้งานต้องตรวจสภาพฉนวน
ให้สมบูรณ์สะอาด และแห้ง
พร้อมตัดแหล่งจ่ายไฟและตรวจสอบ
ให้แน่ใจก่อนทำงานว่าไม่มีแรงดันไฟฟ้าก่อนเสมอ
5 ขั้นตอนใช้ไขควงให้ถูกวิธี
1. ดูหัวสกรูก่อนเลือกไขควง
เลือกปลายให้ตรงทั้งชนิดและขนาด
เมื่อลองสวมแล้วควรเข้าร่องได้พอดี
หากหลวมมากหรือสวมไม่สุด
ให้ตรวจสอบก่อนออกแรงหมุน
2. วางก้านให้ตรงกับแนวแกนสกรู
จับไขควงให้ตรง กดเพียงพอ
ให้ปลายแนบกับร่องแล้วจึงหมุน
การวางเอียงหรือกดแรงเกินจำเป็น
เพิ่มโอกาสที่ปลายจะลื่นหลุด
3. หมุนให้ถูกทิศทาง
สำหรับสกรูเกลียวขวาที่ใช้ทั่วไป
เมื่อมองจากด้านหัวสกรู
หมุนตามเข็มนาฬิกา เพื่อขันเข้า
หมุนทวนเข็มนาฬิกา เพื่อคลายออก
อุปกรณ์บางชนิดใช้เกลียวซ้าย
ซึ่งมีทิศทางตรงกันข้าม
จึงควรตรวจคู่มือเมื่อไม่แน่ใจ
4. หยุดตรวจเมื่อปลายลื่นหรือหมุนไม่ไป
หากไขควงลื่นซ้ำ ๆ ให้หยุดตรวจ
ขนาดปลายสภาพหัวสกรู
และแนวการจับก่อนฝืนหมุนต่อ
รวมถึงเปลี่ยนไขควงที่ปลายสึก
บิ่น หรือก้านเสียหาย
5. ขันตามค่าแรงบิดที่งานกำหนด
งานที่ผู้ผลิตระบุค่าแรงบิด
ควรใช้ไขควงวัดแรงบิดหรือ
เครื่องมือควบคุมแรงบิดที่เหมาะสม
และตั้งค่าตามคู่มือ เพื่อควบคุม
ความแน่นของจุดยึด
ข้อผิดพลาดเล็ก ๆ ที่ควรหลีกเลี่ยง
การใช้ไขควงปากแบนแทนปากแฉก
ใช้ปลายที่สึกแล้ว หรือใช้ไขควงทั่วไปงัด
และสกัดชิ้นงาน อาจทำให้เครื่องมือเสียหาย
ลื่นหลุด และเกิดการบาดเจ็บได้
ควรเลือกเครื่องมือให้ตรงกับหน้าที่ของงาน
เริ่มต้นงานช่าง ด้วยการใช้เครื่องมือพื้นฐานให้ถูกต้อง
สำหรับผู้เริ่มต้นเรียนช่างไฟฟ้าหรือช่างแอร์
การรู้จักไขควงและเลือกใช้ให้เหมาะกับสกรู
เป็นพื้นฐานหนึ่งที่ควรฝึกควบคู่กับการตรวจสภาพ
เครื่องมือและความปลอดภัยในการทำงาน
