รีเลย์ช่วย (Auxiliary Relay)
เป็นอุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีบทบาทสำคัญ
ในวงจรควบคุมไฟฟ้าและระบบอัตโนมัติ
ทำหน้าที่รับสัญญาณไฟฟ้าจากวงจรควบคุม
แล้วเปลี่ยนสถานะหน้าสัมผัส
เพื่อใช้สั่งงานหรือส่งสัญญาณ
ไปยังอุปกรณ์อื่น เช่น
แมกเนติกคอนแทคเตอร์
หลอดไฟแสดงสถานะ
และอุปกรณ์ควบคุมต่าง ๆ
การทำความเข้าใจส่วนประกอบของรีเลย์ช่วย
จึงเป็นพื้นฐานสำคัญสำหรับการติดตั้ง
การต่อวงจร การตรวจสอบ และการบำรุงรักษา
ระบบไฟฟ้าควบคุมอย่างถูกต้องและปลอดภัย
รีเลย์ช่วยสามารถแบ่งส่วนประกอบหลัก ๆ
เป็น 2 ส่วนใหญ่ คือ ตัวรีเลย์ และฐานรีเลย์
ส่วนประกอบของ ตัวรีเลย์
1. ฝาครอบรีเลย์
เป็นพลาสติกใส ทำหน้าที่ห่อหุ้ม
และป้องกันชิ้นส่วนภายใน
2. ตัวเรือนรีเลย์
เป็นโครงสร้างที่ห่อหุ้มและยึด
ส่วนประกอบภายในให้คงตำแหน่ง
มักผลิตจากวัสดุฉนวนไฟฟ้า
3. ขดลวดเหนี่ยวนำ
ทำหน้าที่สร้างสนามแม่เหล็กไฟฟ้า
เพื่อควบคุมการทำงานของหน้าสัมผัส
โดยจ่ายแรงดันไฟฟ้า เข้าที่ขา 13 และ 14
4. หน้าสัมผัส
ทำหน้าที่เป็นสวิตช์ตัดต่อกระแสไฟ
ทำจากโลหะผสมเงิน นำไฟฟ้าได้ดี
และทนทานต่อการเกิดประกายไฟ
มี 2 ชุดอิสระ
ชุดที่ 1 หน้าสัมผัส 9 – 5 – 1
9 = com
5 = no
1 = nc
ชุดที่ 2 หน้าสัมผัส 12 – 8 – 4
12 = com
8 = no
4 = nc
5. ขั้วเสียบรีเลย์/ขา
เป็นขาโลหะที่อยู่บริเวณด้านล่าง
ของตัวรีเลย์ ใช้เสียบเข้ากับฐานรีเลย์
ขั้วขดลวด
รับแรงดันไฟฟ้าควบคุม (13.14)
ขั้วหน้าสัมผัส
ใช้ต่อวงจรผ่าน COM, NO และ NC
(9-5-1, 12-8-4)
ส่วนประกอบของ ฐานรีเลย์
1. ช่องเสียบขารีเลย์
รองรับขารีเลย์ทำให้เกิด
การเชื่อมต่อทางไฟฟ้า
สามารถถอด และเปลี่ยนรีเลย์ได้
2. ขั้วต่อวงจรขดลวด
ขั้ว 13 และ 14 ทำหน้าที่
รับแรงดันไฟฟ้า เพื่อสร้าง
สนามแม่เหล็ก ทำให้รีเลย์ทำงาน
3. ขั้วต่อวงจรหน้าสัมผัส
ทำหน้าที่เชื่อมต่อสายไฟ
ของวงจรที่ต้องการ
ควบคุมการเปิด-ปิด
4. เขี้ยวล็อก
สำหรับติดตั้งหรือจับยึด
รีเลย์ช่วยบนรางรีเลย์